RI&E Risico Inventarisatie en Evaluatie

De werkgever is wettelijk verplicht om schriftelijk in een Risico inventarisatie en evaluatie (RI&E) vast te leggen welke risico's de arbeid voor de werknemers met zich brengt.

Risico’s zijn er altijd

Ondernemen is risico’s lopen. Dat weet iedereen. Maar kent u alle risico’s? Ook voor uw personeel en uw materieel? Wat als er plotseling een ongeval met een machine gebeurt? Of een medewerker gevaarlijke stoffen binnenkrijgt? Of als iemand ziek wordt omdat hij of zij te zwaar of te veel werk heeft? Dan is er gevaar dat de productie stil komt te staan, of u moet het met minder personeel doen. Dan worden er aanzienlijk meer kosten gemaakt. En het brengt uw goede naam in gevaar. Kortom, behoorlijke risico’s die u kunt voorkomen of beperken.

Wat is een risico inventarisatie en evaluatie (RI&E)?

Met een Risico Inventarisatie en Evaluatie RI&E zet u deze risico’s op een rij. Zo kunt u ze ook gericht aanpakken! Een risico inventarisatie en evaluatie (RI&E) bevat een lijst en beschrijving van de gevaren en de risicobeperkende maatregelen en de risico's voor bijzondere categorieën van werknemers.

Het tweede deel van de RI&E is het plan van aanpak waarin is aangegeven welke maatregelen zullen worden genomen in verband met de aangegeven risico's en de samenhang daartussen. Met een goede RI&E kunt u de risico’s voor uw personeel en uw bedrijf terugdringen. En dus ook het financiële risico.

De Risico Inventarisatie en Evaluatie hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het is wel verplicht voor bijna iedere ondernemer met personeel. En de RI&E is wel zo belangrijk dat de overheid hem verplicht heeft gesteld voor vrijwel alle ondernemers met personeel. Op grond van de Arbowet 1998 heeft u als werkgever de verplichting tot het maken van een RI&E en een bijbehorend plan van aanpak.

Advies bij de risico inventarisatie en evaluatie (RI&E)

Als werkgever bent u verplicht zich bij de Risico Inventarisatie en Evaluatie te laten ondersteunen door een gecertificeerde arbodienst of gecertificeerde arbodeskundige. Ook als u zelf de RI&E uitvoert, moet u wel een arbodienst of een gecertificeerde arbodeskundige inschakelen voor de toetsing ervan, tenzij uw werknemer(s) voor ten hoogste 40 uur per week betaalde arbeid voor u verrichten.

Cala Safe is specialist op het gebied van Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) en  heeft jarenlange ervaring met het uitvoeren ervan bij veel verschillende bedrijven. Wilt u meer weten over een RI&E en wat Cala Safe op het gebied van een Risico Inventarisatie en Evaluatie voor uw organisatie kan betekenen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend deskundig advies.

Inhoud van de Risico Inventarisatie en Evaluatie

In de Risico Inventarisatie en Evaluatie vermeldt u alle risico's op het gebied van arbeidsomstandigheden voor uw werknemers. Dit is inclusief arbeidsongevallen die hebben geleid tot verzuim. `Inventarisatie' betekent hier het in kaart brengen van de gevaren. `Evaluatie' betekent het schatten van de risico en het vergelijken van die risico's met een norm. Dit kan een beleidsregel of een wettelijke norm zijn.

De Risico Inventarisatie en Evaluatie RI&E moet in elk geval bestaan uit de volgende onderdelen:

1. inventarisatie van risico's
2. evaluatie van risico's ('wegen' van het gevaar)
3. adviezen Arbo-dienst
4. maatregelenplan/ plan van aanpak

Pas als deze 4 aspecten gerealiseerd zijn, heeft u aan de wettelijke Risico Inventarisatie en Evaluatie verplichtingen voldaan. Ook wordt in de RI&E aandacht besteedt aan de toegang van werknemers tot een deskundige persoon. Dit kan zowel een persoon binnen als buiten uw onderneming zijn.

Bij het opstellen van de RI&E moet u de volgende vragen beantwoorden:

• zijn er binnen uw bedrijf gevaarlijke of kankerverwekkende stoffen zoals asbest aanwezig?
• hoe groot is de fysieke belasting van uw werknemers?
• hoeveel beeldschermwerk doen uw werknemers?
• is er niet te veel lawaai?
• heeft u de geschikte arbeidsmiddelen?
• welke persoonlijke beschermingsmiddelen zijn er nodig
• hebben uw werknemers te maken met seksuele intimidatie en agressie en geweld

Risico Inventarisatie voor bijzondere categorieën
U beschrijft in de Risico Inventarisatie en Evaluatie ook de risico's voor bijzondere categorieën werknemers zoals werknemers jonger dan 18 jaar en zwangere werkneemsters. In de RI&E moet u dus ook aandacht besteden aan de risico's voor de volgende bijzondere categorieën:

1. jeugdigen
2. ouderen
3. gehandicapten
4. zwangere werkneemsters
5. thuiswerkers
6. vakantiewerkers
7. werknemers met deeltijdbanen
8. werknemers met een flexibele arbeidsrelatie

Opstellen van een Risico Inventarisatie en Evaluatie

Het opstellen van een Risico Inventarisatie en Evaluatie gebeurt op een systematische manier, liefst aan de hand van een gestandaardiseerde methode. U bent vrij om te kiezen welke methodiek u hanteert bij de uitvoering van de RI&E. De methodiek kan afhankelijk zijn van de aard van uw bedrijf en het productieproces. Het is van belang te weten of er binnen de bedrijfstak of branche een goed toepasbare methode aanwezig is. Cala Safe kan u hierover adviseren.

Als u de Risico Inventarisatie en Evaluatie zelf uitvoert, is het verstandig om een branche-organisatie uit de sector te benaderen. Deze hebben vaak op de branche toegesneden modellen voor de RI&E opgesteld, die u veel tijd en moeite kunnen besparen. Op www.rie.nl staan de branchespecifieke RI&E instrumenten. Tevens vindt u daar een MKB-RI&E, in te vullen door bedrijven waarvoor geen branche-specifieke RI&E beschikbaar is.

Doet u de Risico Inventarisatie en Evaluatie binnen uw bedrijf zelf? Vraag dan Cala Safe te controleren of uw RI&E juist en volledig is. In veel gevallen is dat zelfs verplicht.

Bij het opstellen van een RI&E is het belangrijk de werknemers hierbij te betrekken, bijvoorbeeld via het werkoverleg en het overleg met de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging.

Risico Inventarisatie en Evaluatie actueel houden

U stelt de Risico Inventarisatie en Evaluatie bij als gewijzigde werkmethoden, werkomstandigheden of de stand van de wetenschap hiertoe aanleiding geven. Voorbeelden hiervan zijn:

• inrichting van een nieuwe productielijn;
• uitbreiding van het dienstenpakket;
• een ingrijpende verbouwing;
• ingrijpende wijziging van taken van werknemers.

Periodiek Risico Inventarisatie en Evaluatie

Periodiek moet u zichzelf een aantal vragen stellen i.v.m. de Risico Inventarisatie en Evaluatie. In hoeverre zijn de voornemens uit het RI&E en plan van aanpak op de juiste wijze uitgevoerd? Welke voortgang is er geboekt? Hebben de genomen maatregelen succes gehad?

Dit zijn vragen die aan de orde komen in het RI&E overleg tussen u en uw werknemers. Met name werknemers kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de RI&E evaluatie. Zij ondervinden immers in de praktijk of er daadwerkelijk iets ten goede is veranderd. Een goede RI&E evaluatie geeft antwoord op de volgende vragen:

• Is er een goede RI&E opgesteld?
• Bestaat er aanleiding om een nieuwe RI&E op te stellen? Dit kan zijn door nieuwe productieprocessen, nieuwe regelgeving of nieuwe inzichten.
• Zijn de voornemens uit het plan van aanpak volgens de afspraken uitgevoerd?
• Is de deskundige bijstand afgestemd op de aanwezige risico's?
• Hebben de maatregelen tot het gewenste effect geleid?
• Zo nee, wat is hiervan de oorzaak?

Risico Inventarisatie en Evaluatie Communicatie

Als werkgever heeft u de verplichting om uw Risico Inventarisatie en Evaluatie en Plan van Aanpak jaarlijks te bespreken met de werknemers. Tevens dient de werkgever er op toe te zien dat alle werknemers op de hoogte zijn van de voor hen en op hun werkzaamheden van toepassing zijnde risico's, gevaren en risicobeperkende maatregelen die de werkgever heeft getroffen. Daarnaast dient u over de uitvoering van de RI&E en het Plan van Aanpak te rapporteren aan uw werknemers. Over deze rapportage voert u vooraf overleg met de Ondernemingsraad. Als die er niet is voert u overleg met belanghebbende werknemers. Bij dit overleg komt in ieder geval ook aan de orde of de RI&E nog wel actueel is.

Risico Inventarisatie en Evaluatie verplichtingen

Aan de Risico Inventarisatie en Evaluatie worden verschillende eisen gesteld, die voortvloeien uit artikel 5 van de Arbowet. Een RI&E moet in ieder geval aan de volgende eisen voldoen:

• de RI&E moet compleet zijn (dus geen zaken, afdelingen, functies of groepen mensen over het hoofd zien);

• de RI&E moet betrouwbaar zijn (dus de stand van zaken goed weergeven);

• de RI&E moet actueel zijn (dus de huidige stand van zaken weerspiegelen)(zie ook punt 5!);

• de RI&E moet op schrift staan; een afschrift moet naar de OR; de RI&E moet desgewenst door elke werknemer kunnen worden ingezien;

• u moet de RI&E indien de situatie daartoe aanleiding geeft vernieuwen (om aan voorwaarden 1 t/m 3 te voldoen);

• in de RI&E dient u aandacht te besteden aan een groot aantal onderwerpen die 'Arbo-breed' zijn: Veiligheid, Gezondheid en Welzijn. Milieu maakt op zich geen onderdeel uit van de RI&E;

Het toetsen van de risico inventarisatie en evaluatie (RI&E)

De wet verplicht dat de Risico Inventarisatie en Evaluatie door een gecertificeerde arbodienst/deskundige getoetst wordt. Een gecertificeerde arbodienst/deskundige toetst de RI&E en adviseert bij het plan van aanpak. Die kijkt of alle risico’s op de lijst staan. Of de situatie in het bedrijf goed is weergegeven. Of de laatste normen en richtlijnen zijn gebruikt.

Niet iedere organisatie moet de RI&E laten toetsen. Het toetsen van de RI&E hangt af van de grootte van het bedrijf en het soort RI&E-instrument dat gebruikt wordt. Sinds 1 juli 2005 geldt voor het toetsen van de RI&E het volgende:

• Voor bedrijven met meer dan 25 werknemers blijft alles bij het oude, zij leggen de risico inventarisatie en evaluatie voor aan de arbodienst of (straks) aan een arbodeskundige. Deze zullen de risico inventarisatie toetsen op basis van de voorschriften.
• Voor bedrijven tot en met 25 werknemers* toetst de arbodienst nu al de risico inventarisatie en evaluatie op een 'lichtere' wijze, mits deze bedrijven gebruik maken van een RI&E-instrument dat door werkgevers en werknemers op branche- of sectorniveau is vastgesteld. Na de wetswijziging kan zo’n bedrijf voor de RI&E-toets ook volstaan met inschakeling van een arbodeskundige
• Voor bedrijven met 10 of minder werknemers komt na wetswijziging de toetsing geheel te vervallen, op voorwaarde dat deze bedrijven gebruik maken van een risico inventarisatie en evaluatie-instrument dat in de CAO is vastgelegd.

*Uitzondering: bedrijven met ten hoogste 40 uur arbeid per week moeten wel een risico inventarisatie en evaluatie hebben, maar die hoeft niet getoetst door een arbodienst of deskundige.

Dat betekent dat de arbodienst beoordeelt of:

• de RI&E volledig en betrouwbaar is;
• de RI&E in overeenstemming is met de werkelijke situatie in het bedrijf;
• de RI&En het daaraan gekoppelde PvA goed zijn uitgevoerd;
• in de RI&E de actuele inzichten op het terrein van veiligheid, gezondheid en welzijn zijn verwerkt.

De Arbodienst of gecertificeerde arbodeskundige informeert u over de bevindingen. U moet vervolgens de werknemers (via de Ondernemingsraad of Personeelsvertegenwoordiging) een afschrift sturen van de RI&E en van het advies van de arbodienst of gecertificeerde arbodeskundige.

Bronnen van informatie voor de Risico Inventarisatie en Evaluatie

Voor het maken van een Risico Inventarisatie en Evaluatie kunt u gebruik maken van de volgende informatiebronnen.

Informatiebronnen voor het opstellen van een risico inventarisatie en evaluatie

• verzuimgegevens
• ongevalsregister
• gegevens over (vermoede) beroepsziekten
• gegevens over toetreding tot de WAO
• personeelssamenstelling en personeelsveroop
• rapporten van deskundigen op het gebied van arbeidsomstandigheden, organisatieadviseurs etc.
• registers van toxische stoffen en kankerverwekkende stoffen
• productinformatie van leveranciers
• klachten van werknemers (interne klachtenprocedure)

Deskindig Risico Inventarisatie en Evaluatie diensten

De Cala Safe preventie-adviseur kan u helpen bij het opstellen van de risico-inventarisatie en deze toetsen. U bent er dan van verzekerd dat deze volledig en deskundig is uitgevoerd en u staat sterker bij een bezoek van de Arbeidsinspectie, of in het geval er toch iets gebeurt.

Heeft u vragen of wilt u een vrijblijvende advies neem dan vrijblijvend contact op.